Van plank naar raam.
Van plank naar raam.
Levendig materiaal. Florian Oberrauch over hoogwaardige houtverwerking.
De grondstof komt uit het bos. Het materiaal van de houtzagerij. En Finstral verwerkt de planken tot hoogwaardige houtbedekkingen. Met de bouw van een eigen houtverwerking keert het familiebedrijf terug naar zijn wortels - en toont zo, dat echt hout ook toekomst in de ramenbouw heeft. Een gesprek met Florian Oberrauch.

Interview: Barbara Teichelmann

In het jaar 2010 is Finstral met de houtproductie begonnen ...
Florian Oberrauch Ja, dat was het begin. In die tijd produceerden we heel anders. We kochten geprofileerde en reeds gelakte houten latten om ze te zagen en te monteren.

Waarom en wanneer viel de beslissing om alles zelf te maken?We waren niet tevreden, omdat de werkprocessen niet flexibel of uitbreidbaar waren. Zo moesten we bijvoorbeeld de latten in een hoek van 45 graden samenvoegen - zoals bij een kunststof raam. Maar moderne houten ramen hebben een hoekverbinding van 90 graden. Dat was noch voor onze klanten, noch voor ons bevredigend. Het werd al snel duidelijk voor ons dat we iets moesten veranderen. En zo stonden we voor de beslissing: Ofwel doen we het goed en produceren houten ramen helemaal zelf, ofwel laten we het zoals het is. De beslissing viel ongeveer twee jaar geleden: we hebben toen een eigen houtproductielijn in onze fabriek in Oppeano bij Verona opgebouwd en begin 2018 zijn we met de productie begonnen.

Het doel was dus meer kwaliteit?We wilden ons verder ontwikkelen, van houtassembleerder tot houtverwerker. En we wilden ieder detail voor de volle honderd procent zelf in de hand hebben. Nu produceren we onze houten ramen helemaal zelf, van plank tot raam - daar zijn we enorm trots op. Hout is eigenlijk onze oorsprong, mijn oom Hans Oberrauch, de oprichter van Finstral, was immers meubelmaker. Daarom knaagde het bij ons nog meer, dat we niet de hoogwaardige kwaliteit konden bieden die anders bij ons standaard is.

U biedt twee houtsoorten - sparrenhout en eikenhout.Wanneer je naar het noorden kijkt, wordt voor raambouw traditioneel zacht hout gebruikt. Wanneer je naar het zuiden kijkt, wordt er veelal hard hout gebruikt, vooral in Italië. Sparrenhout en eikenhout - met deze beide houtsoorten kunnen we dus ook de twee belangrijkste houtbehoeften dekken. Want we vroegen ons uiteraard af: Welke eisen stelt de markt? Voor ons was het echter ook belangrijk, geen lange wegen te hoeven bewandelen en indien mogelijk lokale bossen te gebruiken. We zouden bijvoorbeeld nooit hout uit Canada importeren. Waarom zouden we? We bevinden ons in de buurt van de bron: 40 procent van Zuid-Tirol is met bos bedekt en 60 procent daarvan zijn sparren. Daarom halen we ons sparrenhout uitsluitend uit Zuid-Tirol.
Van plank naar raam.
Alles uit één hand: Florian Oberrauch, lid van de raad van bestuur en verantwoordelijk voor de productie en logistiek, is trots op de hoogwaardige houtverwerking.
De mens en het hout
Het is terug. Hoewel het nooit echt weg is geweest. Hout is een grondstof die leeft, ademt en zich beweegt en waarbij veel mensen zich op hun gemak voelen. “Hout werkt” hoort men vaak, wanneer het in oude boerderijen knarst, en dat klopt ook: afhankelijk van het binnenklimaat geeft het hout vocht af of absorbeert het uit de lucht. Hout filtert en bindt verontreinigende stoffen en dankzij de etherische oliën ruikt het aangenaam en rustgevend. Hout kan zelfs warmte opslaan en creëert zo een aangename atmosfeer. Bij het omgaan met dit waardevolle materiaal is ervaring en respect vereist - daarom gebruikt Finstral regionale, duurzame bossen.

Het bos en het hout
Waar anders zou het moeten zijn? Holz Pichler, de grootste houtzagerij in Zuid-Tirol, ligt midden in het bos in de Eggentaler Dolomieten. Duizend boomstammen worden hier iedere dag verwerkt: tot planken in drie verschillende diktes waaruit meubels, vloeren, piano's, fotolijsten, stacaravans en Finstral ramen ontstaan. Al bij de eerste lengtedoorsnede op de bandzaag is zichtbaar hoe het hout van een stam wordt gemaakt en waar het het beste voor geschikt is. In het ideale geval wordt ieder klein stukje hout gebruikt, omdat men alleen datgene uit het bos mag onttrekken, wat de mens ook weer aanlegt - en dat binnen een straal van maximaal veertig kilometer.

Finstral en het hout
Wanneer de vuren- en eikenhouten planken uit Zuid-Tirol en Slovenië in Oppeano aankomen, wacht een moderne, lichte en grote hal hen op: de Finstral-houtfabricage. Aan de ene kant bevindt zich hier hightech - met machines voor het automatisch schaven, frezen, boren en een spuiterij met robotten, die de medewerkers “Beppi” noemen. Aan de andere kant gaat men bij het controleren, voelen, slijpen en borstelen uit van handwerk en ervaring. Omdat de levendige grondstof hout evenzo bijzonder zorgvuldig behandeld moet worden.
Van plank naar raam.
Na de primer, het schuren en de kleurendouche worden de houtprofielen opgehangen in de lakstraat. Het uiteindelijke lakken verloopt compleet automatisch.
Van plank naar raam.
In vorm gebracht: op een wagen wachten de vers gefreesde houtprofielen voor FIN-Vista-raamwanden en FIN-Slide-hefschuifdeuren om gekleurd te worden. De kleurmarkeringen komen van de zagerij en worden nog afgesneden.
Van plank naar raam.
Zagen, frezen, boren: Dat doet een CNC-machine in de Finstral-houtfabriek bij Verona.
Van plank naar raam.
De gerede raamvleugels met houten afwerking worden naar de “Bruiloft” getransporteerd - zo noemt men in de raambouw het plaatsen van een vleugel in het raam.
Van plank naar raam.
Om continu de kwaliteit van het samenspel tussen hout- en PVC-profiel te kunnen controleren, worden proefmonsters geproduceerd.
En het eikenhout?
Eiken groeien bij ons niet, we importeren het uit Slovenië. En net als het sparrenhout stamt ook de door ons gebruikte eik uit duurzaam, FSC-gecertificeerde bosbouw. Zo dragen we eraan bij, dat de bossen behouden blijven. Bovendien gaan we heel zuinig met de waardevolle grondstof om.

Is de beslissing tussen hard en zacht hout een puur esthetische of zijn er ook functionele redenen?Zacht hout is wat gevoeliger dan hard hout, dat speelt echter alleen in de productie een rol, de klant merkt daar niets meer van. De spar heeft minder afwijkingen in het hout en een uniforme nerf, die een zeer mooi, homogeen oppervlak biedt. Bij de eik zit meer leven in het hout, zijn er meer afwijkingen, zoals knoesten of donkere plekjes. Eikenhout is niet perfect, maar dat is precies wat de klant wil. Ofwel: Hard hout is hard en zacht hout is zacht, tot zover de functionele verschillen. De rest is puur een kwestie van smaak.

Hout is een levendig materiaal. In hoeverre beïnvloedt dat de productie?Dat was in het begin zeker een uitdaging. Gelukkig hebben we een productielijn in Oppeano geopend, want het gebied rondom Verona heeft een lange traditie in de productie van houten meubels. Zo hebben we snel medewerkers gevonden, die veel ervaring en kennis meebrachten.

Voor welke uitdagingen stond u?Het was moeilijk een kwaliteitsstandaard te vinden. Hoeveel fouten in het houtoppervlak zijn nog acceptabel. Dat is immers ook een kwestie van smaak: de ene klant zegt, ik hou van veel knoesten, de andere wil geen enkele knoest zien. Wat snij je er dus uit, wat is afval, wat niet? Dat moet men zelf vastleggen, daar zijn geen regels voor. De grootste uitdaging bij het begin was een middenweg vinden, die in heel Europa toegepast kan worden. Dat was vooral met eikenhout bijzonder moeilijk. Soms hebben we 50 procent weggegooid. Intussen weten onze leveranciers in Zuid-Tirol en Slovenië echter heel goed, wat we willen hebben.

Waaraan ziet u dat de houtkwaliteit klopt?We controleren bijvoorbeeld meteen het houtvocht. Tien procent plus/minus twee is in orde. Wanneer het te droog is, ontstaan er problemen bij de verwerking. Dan hebben we vaker scheuren op de freesmachine. Voor het overige beslissen we puur op zichtcontrole, we hebben parameters vastgelegd met voorbeeldfoto's en de medewerkers dienovereenkomstig opgeleid. Intussen weet iedereen, wat een afwijking is en wat ermee door kan.

Tot nu toe gebruikt Finstral hout alleen aan de binnenzijde van haar producten. Gaat u ooit ook ramen en deuren produceren, die geheel van hout zijn?Nee, zeker niet. In de kern zullen we altijd kunststof inzetten. Kunststof is dicht, hoekgelast, waterbestendig, kan met het isolatieglas verlijmd worden en duurzaam en veilig met het beslag worden vastgeschroefd. Op dat gebied is hout functioneel in het nadeel, aangezien het verweert onder invloed van zon en regen. En volledig en duurzaam dicht krijg je een houten raam gewoon niet. Maar hout is mooi. Daarom gebruiken we het aan de binnenzijde. Voor bepaalde gebouwen is hout ondanks zijn nadelen ook aan de buitenzijde stijlvoller. En door onze modulaire raamopbouw zou een oplossing met hout buiten en binnen in principe ook mogelijk zijn.

Waarom zijn compleet houten ramen bij architecten en klanten nog steeds zo geliefd?Dat heeft volgens ons twee redenen: Ten eerste worden de functionele nadelen van houten ramen eenvoudigweg onderschat. In het gesprek met de klant merken we vaak dat ze niet echt bekend zijn of dat er over gesproken wordt. Ten tweede, vermoedelijk nog doorslaggevender, is de esthetiek. Bij houten ramen denken klanten en architecten aan slanke raamaanzichten en de natuurlijke, warme uitstraling van het materiaal. Daarom is ons uitgangspunt voor een innovatief houten raam, om beide te combineren: de perfecte functie van kunststof in de kern en de bijzondere esthetiek van hout. Want dankzij de moderne raambouwtechniek kunnen ook kunststof ramen intussen superslank ontworpen worden. En de kunststof kern kan prachtig met echt hout afgedekt worden, zodat u het niet zonder het mooie houten oppervlak hoeft te stellen.

“We verbinden de perfecte functie met de bijzondere esthetiek van hout”.
Florian Oberrauch
Van plank naar raam.
Voor akkoord bevonden. De kwaliteit van de profielen wordt stuk voor stuk gecontroleerd. In totaal fabriceert Finstral meer dan 45 verschillende geometrieën voor houten ramen.
In principe is uw houten raam dus een kunststofprofiel met houten afdekking aan de binnenzijde en naar keuze met een aluminium afdekking aan de buitenzijde.Ja, onze ramen zijn modulair opgebouwd en kunnen zo de voordelen van drie materialen combineren. Veel experts hebben ons gewaarschuwd, dat dat niet zou werken aangezien de drie materialen zich te verschillend gedroegen.

Maar omdat hout en aluminium “slechts” bedekkingen zijn, blijven de drie materialen toch relatief onafhankelijk?Ja en nee, want ze zijn mechanisch met elkaar verbonden. En de materialen werken. Ieder op een andere manier, ze zetten bijvoorbeeld bij temperatuurschommelingen verschillend uit. Dat moet je onder controle krijgen, anders trekt het raam krom. Dat ziet er niet mooi uit en natuurlijk lijdt ook het functioneren daaronder. We hebben dus veel uitgeprobeerd en getest. En veel over de details geleerd, waar het op aankomt.

We proberen en testen alles zelf - is dat een Finstral-principe?Zo zou ik het niet zeggen. We profiteren gewoon van het feit, dat we veel verschillende competenties in huis hebben. Zo kunnen we zelf aanpakken en dingen zelf oplossen. We ontwikkelen, proberen uit, ontwikkelen verder en daarbij helpt het dat we een zeer open bedrijfscommunicatie hanteren. Van productie tot montage, van systeemtechniek tot inkoop en verkoop, ieder draagt zijn steentje bij. Wanneer ik iets voorstel en de machinebouwer zegt tegen mij “Florian, dat werkt zo niet”, dan werkt het gewoon niet. Deze hiërarchievrije samenwerking is vooral bij complexe nieuwe ontwikkelingen zoals onze houten ramen zeer waardevol. En het resultaat geeft ons gelijk. In het eerste jaar hebben we al meer dan 10.000 houten ramen geleverd.

Wat moet een houten raam aan de binnenzijde kunnen?Esthetiek staat op de eerste plaats, dat betekent, dat het vooral mooi moet zijn. En in de keuken en in de badkamer moet het ook tegen een hoge luchtvochtigheid bestand zijn, zodat er geen vlekken of verkleuringen ontstaan. Daarom schilderen we onze houten ramen, echter alleen met wateroplosbare verven, die onschadelijk zijn voor het milieu.

Het raam kan dus in de biobak?Ja, men kan het houten raam eenvoudig verwijderen en wegdoen, bijvoorbeeld verbranden. Of er houtsnippers van maken. Het PVC kan ik compleet smelten, het aluminium kan ook 100 procent gerecycleerd worden. En wanneer de houtkleur u na vijf jaar niet meer bevalt, kunt u ons bellen, nieuwe houten frames voor de vleugels bestellen en de oude gewoon omruilen.

En hoe gaat u met de vochtigheid tijdens de bouwfase om?Dat is echt een probleem, want houten ramen zijn zeer gevoelig voor beschadiging. Vochtigheid is zeker een probleem, maar ook, dat het relatief zachte materiaal eigenlijk sneller afwijkingen vertoont. Voor ons is het daarom ook volledig onbegrijpelijk, dat in de meeste Europese landen ramen nog altijd tijdens de natte bouwfase ingebouwd worden. Het stelraam biedt hiervoor al lang een slimme oplossing: Men plaatst een stelraam en installeert het nieuwe raam pas in de droge bouwfase. Voor hoogwaardige ramen in de nieuwbouw is het stelraam de enige juiste methode - en vooral bij houten ramen raad ik al het andere dringend af.

Hoe heeft de houtsector zich de laatste jaren voor u als raamfabrikant ontwikkeld? En hoe zijn de vooruitzichten?Ik heb geen marktgegevens bij de hand, maar hout speelt in alle landen een rol. En we denken dat de behoefte in de komende jaren sterker zal toenemen. Om deze reden hebben wej nu geïnvesteerd. En nog een argument: Finstral ramen hebben weliswaar altijd een kunststof kern. Maar naast deze functionele kwaliteitsnorm willen we veeleisende klanten een zo groot mogelijke vormgevingskeuze bieden. En daar hoort het materiaal hout gewoon bij.
Nog niet genoeg?
Meer interessante dingen om te lezen vindt u hier.
Wij leven ramen.
Wij leven ramen.
Wij leven ramen.
Een film \ portret van het 50 jaar jubileum van Finstral.
De kunst van het combineren.
De kunst van het combineren.
50 jaar bedrijfsgeschiedenis aan een tafel. Een gesprek over de moed om te innoveren en de toekomst van het raam